Con rắn độc tuy độc có thể cắn chết người, nhưng người xưa lại cho rằng "Nọc người bằng mười nọc rắn".
Rắn là con vật mà người xưa xếp thứ ba trong bốn con vật thuộc loại to lớn: chim, cá, rắn, voi (nhất điểu, nhì ngư, tam xà, tứ tượng): chim thì có chim đại bàng, cá thì có cá voi cá mập, voi thì to con rồi. Còn con rắn thì sách vở có ghi chép lại có con ĐẰNG XÀ là con rắn thần, tuy không có cánh mà bay được. Có con rắn Á PHỤC là loài rắn dài ba bốn mét.
Lại có con rắn KHỔ XÀ hay HỦY XÀ khắp mình chỗ nào cũng chứa nọc độc, có loại 2 đầu, có loài 9 đầu (?). Còn có con rắn BA XÀ có thể nuốt được con voi ba tuổi, riêng rắn NHIÊM XÀ thì ưa nuốt con hươu hay con nai lớn. Có thể loại rắn lớn, hung dữ này là con trăn chăng? Dù gì, rắn có to lớn sao bằng con voi, nhưng voi được xếp cuối, không hiểu sao, nhưng những người điều khiển voi cho biết rắn không cắn voi hoặc voi không dầy xéo rắn.
Tên gọi loài rắn thì rất nhiều, không kể xiết, nhưng rắn độc hay không độc, ngày nay nhiều người săn lùng quá, bắt đem về làm thịt ăn nhậu hay cung cấp đến các quán nhậu, cho vào các bình ngâm rượu, đem xuất khẩu, còn da thì làm ví xách, dây nịt, hay chế biến thành món khô rắn cho các tay nhậu nhâm nhi… Rắn là sát chủ của loài chuột, loài rắn càng ngày càng giảm đi góp phần sinh sôi loài chuột, làm mất cân bằng sinh thái, môi trường. Song không phải ai cũng nhận thức được vấn đề quan trọng này, chỉ có loài chuột là vui mừng vì kẻ thù của nó đã được loài người bắt nhậu càng ngày số lượng càng ít đi, vì thế loài chuột rất "hoan nghênh", ra sức cắn phá mùa màng một cách thoải mái.
Tuy loài rắn càng ngày càng ít đi, nhưng hình ảnh con vật này vẫn còn nhiều trong ngôn từ Việt, trong tục ngữ ca dao, trong truyện cổ, truyền thuyết, trong các loại hình nghệ thuật của dân tộc ta và cả trong tín ngưỡng của dân tộc.
Hình ảnh con rắn cùng tính cách, đặc điểm của nó, từ xưa đã được dân gian ta sử dụng để ví von, để so sánh nhằm phê phán một bộ phận người trong xã hội. Vì rắn là con vật lành thì ít, độc thì nhiều. Do đó, con rắn được biểu hiện cho những gì xấu xa, ác độc, nham hiểm trong hành động, trong tâm địa của một số người sống trong xã hội.
Như ngoại hình con người đã được so sánh với ngoại hình con rắn, như CON MẮT: mắt như mắt rắn (mắt rắn có màu sắc con ngươi thường hơi ngả hồng hoặc vàng), "Thao láo như mắt rắn ráo" (chỉ những kẻ trâng tráo, mắt luôn thao láo liếc ngang, nhìn dọc).
Những kẻ hay kêu la được chế nhạo: "Oai oái như rắn bắt nhái". "Dáng đi vặn mình xà (dáng đi của con người giống như con rắn bò, kiểu đi lắc qua lắc lại, ở người phụ nữ, ngày xưa các cụ cho rằng người phụ nữ có dáng đi đó là người không nết na, đoan trang trong tính cách). "Bành cổ như cổ hổ mang" là câu nói về người có cổ bành rộng ra như cổ rắn hổ mang, ý phê phán những kẻ thường hay lên gân cổ, cãi cọ bất cứ vấn đề gì. Rắn hổ mang khi chúng bạnh cổ ra, do nó có xương sườn kéo dài, giúp nó mở rộng da ra bên ngoài cổ, tạo thành hình như mui xe ở phía trước cơ thể. Rắn bạnh rộng cổ ra khi gặp nguy hiểm hoặc bị kích động, đó là cách ngụy trang thân hình của mình to hơn rất nhiều lúc bình thường để uy hiếp kẻ thù.
Cái lưỡi con người cũng được so sánh: "Lưỡi như lưỡi rắn" (Lưỡi rắn vừa dài vừa nhọn, đặc biệt chiếc lưỡi rắn bị chẻ đôi. Lưỡi rắn chẻ đôi này có thể giúp loài rắn tiếp xúc với nhiều diện tích bề mặt hơn, giúp nó có thể ngửi thấy mùi trong ba chiều, thu thập mùi từ hai vị trí khác nhau. Nhờ đó, giúp nó phát hiện được cụ thể mùi nào ở hướng nào và nhanh chóng di chuyển tới đích cần đến. Người có lưỡi như lưỡi rắn dài, nhọn nhưng không phải người có lưỡi chẻ đôi như loài rắn mà người xưa nói về người có tâm địa hiểm độc, nói toàn những điều xấu xa, độc ác, hại người. Dân gian lại còn có câu so sánh miệng con người: "Miệng rồng, miệng cọp: anh hùng/ Miệng rắn, miệng chuột: bất trung vô nghì".
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét