Vào thế kỷ 17 các giáo sĩ người Bồ Đào Nha lan tỏa sang các nước Châu Á, trong đó có Nhật, Trung quốc và VN. Francisco de Pina đã đến VN học tiếng Việt và nói được tiếng Việt thành thạo, nhưng không viết lách gì cả. Một đệ tử đáng chú ý là Alexandre de Rhodes. Vị này đã hệ thồng hóa và định chế hóa chữ QN qua cuốn Từ điển Việt Bố La.
Ông đã viết Lịch sử vương quốc đàng ngoài, Phép giảng tám ngày mà vào đạo Đức chúa Blời. Ông đã nghiên cứu Ngữ pháp và Ngữ nghĩa tiếng Việt.
Ông giảng đạo ở Thăng Long. Nhưng chúa Trịnh Tráng cho rằng nhân dân sẽ mê mẩn về Đạo mà không nghĩ gì đến chính quyền nhà nước. Chúa bắt tội và đầy lưu vong ra khỏi nước ta. Alexandre de Rhodes phải sang Macao (Trung Quốc) 10 năm và sau đấy sang tận Rome điều trần, nhưng Giáo hoàng chẳng mặn mà gì. Ông trở lại VN và vào đàng trong.
Có 1 giáo sĩ là Pigneau de Behaine học sách của Alexandre de Rhodes và nói được tiếng việt thành thạo. Có 1 lần ông cứu được Nguyễn Ánh khỏi chết nên được Nguyễn Ánh quý mến. Chính quyền đã như vậy thì nhân dân cũng theo và gọi Pigneau de Behaine là Đức Cha Bá đa lộc (lộc là tài lộc, đa là nhiều). Nguyền Ánh đã từng cầu viện Xiêm la ( tức Thái lan ) sang diệt Tây Sơn. Sau đó ông hỏi ý kíến Bá đa lộc. Giáo sĩ này là người Pháp nên còn biết nước nào ngoài nước Pháp. Nguyễn Ánh trao Hoàng tử Cảnh ( Nguyễn Ấnh chính là vua Gia Long nên con trai mới được gọi là Hoàng tử ) lúc đó còn bé, mới 7 tuổi, cho Bá đa lộc trông nom và đi về Pháp. Pháp đưa mấy chiến thuyền và quân lính sang ta. Nhưng họ bắt nước ta mỗi năm phải bỏ tiền đóng 1 chiến thuyền để trả nợ.
Bá đa lộc soạn 1 cuốn Từ điển Việt Pháp, với sự cộng tác của nhiều đệ tử, nhưng sách chưa kịp in thì ông đã chết tại Bình Định. Một linh mục khá gần gũi vói ông là Jean Louis Taberd, đã cầm bản thảo đó bổ sung soạn ra cuốn Nam Việt Dương hiệp tự vị xuất bản tại Serampore (Ấn Độ).
Chữ QN của Alexandre de Rhodes đã dùng tiếng Bồ để ghi âm, ngoài ra còn mượn thêm 1 số của Chữ Hy Lạp : Chữ Y dài vì thế mới gọi là Y grec.
Chữ viết từ thời Alexandre de Rhodes sau này đã biến đổi : bl, ml, pl thay bắng tr, nh , l , s.
Cuối cùng phải thấy rằng người Pháp sang giúp Nguyễn Ánh là thế kỷ 17, còn Pháp xâm lược nước ta là đầu thế kỷ 19.
Pháp bắt nhân dân ta dùng chữ QN thay cho chữ Hán và Chữ Nôm.
Chữ QN của chúng ta dùng hiện tại là chữ QN thế kỷ 19. Điều dó là chắc chắn không cần phải bàn. Nhưng thế còn chũ QN thế kỷ 18 ra sao, điều dó khiến tôi băn khoăn nên khi có dịp công tác ở Pháp tôi đã đến Kho lưu trữ của Hội truyền giáo nước ngoài Paris, sưu tầm được tư liệu và về VN tôi đã cho xuất bản.
Ngoài ra còn 1 vấn đề nữa liên quan đến tôi là tên các con chữ : Tôi nhớ lại một buổi chiều hàng xóm nhà tôi vỗ tay hoan hô mấy bà Liên xô. Mấy bà vào gặp tôi và nói rằng họ đã hỏi các nghiên cứu sinh của ta ở Liên xô về Chữ viết tiếng Việt, tất cả đều nói là có “bờ, mờ, vờ”. Chúng tôi bảo đấy là âm còn tên chữ là gì thì tất cả đều không biết. Sang đây tôi hỏi mấy thầy giáo họ cũng bảo là không biết, họ nói là phải đến hỏi ông và họ cho chúng tôi địa chỉ. Đến nước này thì không thể từ chối được.
Tôi vội nghĩ ta không thể theo tiếng Nga tiếng Anh được vả lại ta bấy lâu bị Pháp đô hộ, mọi thứ đều theo Pháp và tên chữ cũng tên chữ Pháp: Các âm “bò, mờ, vờ” có tên chũ là “bê, em mờ, vê “. Các vị khách thỏa mãn ra về. Riêng tôi sáng hôm sau chạy ngay lên Bộ báo cáo sự tình. Các vị ở Bộ bàn bạc và thấy ý kiến của tôi là đúng, nhưng họ cho biết là Sách Giáo khoa năm nay đã in xong rồi chỉ còn cách in thêm tờ Phụ lục dán vào cuối sách và năm sau sẽ in ngay vào trong sách từ những bài đầu.
Đấy nhân nói về sự hình thành chữ QN vào thế kỷ 17 với Alexandre de Rhodes tôi có đôi chút việc riêng cũng xin trình bày để mọi người cùng tôi chia sẻ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét