Hiện nay, không ít người dùng từ “sát nhập”, như trong cách nói “Hai huyện này sắp sát nhập thành huyện mới”, “Việc sát nhập hai xã là để phát triển kinh tế xã hội”... Nhưng xin khẳng định, “sát nhập” là cách dùng sai.
Có lẽ, do ảnh hưởng do ảnh hưởng từ ý nghĩa của từ sát đến việc nhập hai đối tượng (một cách nôm na là nhập lại thì phải sát cạnh nhau) dù đây là cách dùng không đúng về từ gốc. Từ đúng phải là “sáp nhập”.
“Sáp nhập” là một từ Hán Việt, được ghi bằng hai chữ Hán 插入. Trong đó, “sáp” (bộ thủ - cánh tay, chỉ nét nghĩa liên quan đến hoạt động của tay) có nghĩa là “cài vào, cắm vào, xen vào, chen vào, tra vào nhúng vào”. “Nhập” có nghĩa là “vào, đưa vào, đi vào”, như trong các từ/ thành ngữ như nhập khẩu, dẫn nhập, du nhập, gia nhập, nhập cảnh, xuất quỷ nhập thần, nhập gia tùy tục…
Như vậy, sáp nhập có thể hiểu là “nhập vào, ghép vào”. Vì vậy, Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên, 1992) giảng sáp nhập là “nhập vào với nhau làm một (thường nói về các đơn vị tổ chức hành chính” (tr.835). Sáp với nghĩa “cắm vào”, “cài vào” là một hình vị không hoạt động độc lập trong tiếng Việt nên khá xa lạ với tâm thức ngôn ngữ của người Việt. Đây là nguyên nhân chính của việc sáp nhập bị dùng sai thành sát nhập.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét