Chúng ta đều biết, tháng giêng là tháng đầu tiên trong năm theo âm lịch. Nhưng từ đâu mà có tên gọi “tháng giêng”? “Giêng” trong “tháng giêng” có nghĩa là gì?
Chúng ta đều biết, trong tiếng Hán, tháng giêng được gọi là “chinh nguyệt 正月”. “Chinh” có nghĩa “đầu tiên, thứ nhất”. “Chinh nguyệt” là “tháng đầu tiên”. “Chinh” còn một âm đọc khác là “chính”. Trong tiếng Việt, hình vị “chính” phổ biến hơn rất nhiều so với “chinh”. Đây là lí do nhiều người gọi tháng giêng là “chính nguyệt”.
Theo cố học giả An Chi, “giêng” là do “chinh” biến âm mà thành. Trước hết, về phụ âm, giữa ch- và gi- của chinh ~ giêng là mối quan hệ gần gũi, dễ dàng chuyển hóa cho nhau, tương tự chỉ ~ giấy, chủng ~ giống, chăng ~ giăng, chi ~ gì…
Hai vần –inh và –iêng cũng có thể chuyển đổi một cách dễ dàng, cũng giống như quan hệ giữa các cặp từ đồng nguyên kính ~ kiếng, chinh ~ chiêng, [tứ] chính ~ [tứ] chiếng, trình [thưa] ~ chiềng [làng chiềng chạ]…
Như vậy, về nguồn gốc, “giêng” trong “tháng giêng” có mối quan hệ họ hàng với “chinh” trong “chinh nguyệt”. Hán Việt tự điển của Thiều Chửu giảng “tháng đầu năm gọi là chinh nguyệt”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét