Nhong nhong nhong ngựa Ông lại về/ Cắt cỏ Bồ Đề cho ngựa Ông ăn
Cỏ Bồ Đề là cỏ ở xã Bồ Đề ngày xưa, nay thuộc Thị xã Hoài Nhơn. Địa bạ năm 1815 cho thấy dưới Xã còn có thôn phường, rồi Ấp, nhưng đơn vị hành chánh thời Lê cấp thấp nhất lại là Xã. Phương Đình Dư Địa Chí (Đại Việt Địa Dư Toàn Biên) cho biết: “Từ thời Lê, triều đình có định lệ chia xã. Xã nào vừa 500 hộ là Đại xã, quá số ấy 100 hộ trở lên thì cho chia làm 3 xã”. Tức nhiên xã có chừng 200 hộ là hạng Trung xã, thấp hơn là hạng Tiểu xã. Xem vậy xã Bồ Đề thời Lê cũng là xã Bồ Đề thời Gia Long.
Xã Bồ Đề thời Gia Long có 4 phường gồm 12 ấp:
● Trực thuộc Xã gồm 6 ấp Hy Nông, Hy Thế, Hy Tường, Phụng Hoàng Hy Văn, Túy Sơn và Túy Thạnh. Ngày nay là thôn Phú Nông, Hy Tường, Hy Văn, Túy Sơn, Túy Thạnh của xã Hoài Sơn và Hy Thế của xã Hoài Châu Bắc
● 4 phường trong đó có 6 ấp:
+ phường Bình An có 1 ấp là Tường Sơn Triển Lễ. Nay là thôn Tường Sơn và Tường Sơn Nam của xã Hoài Sơn.
+ phường Lâm An có 2 ấp là An Hội phụ lũy (nay là thôn An Hội và An Hội Bắc của xã Hoài Sơn), và ấp An Thuận phụ lũy (nay là thôn An Đỗ xã Hoài Sơn)
+ phường Trung Hòa có 1 ấp là Cẩn Hậu (nay là thôn Cẩn Hậu xã Hoài Sơn).
+ phường An Sinh gồm 2 ấp Thành Sơn và Vĩnh An. Ngày nay là thôn Thành Sơn và Thành Sơn Tây của xã Hoài Châu cùng thôn Tuy An của xã Hoài Châu Bắc.
Tóm gọn lại, xã Bồ Đề ngày xưa, nay là toàn bộ xã Hoài Sơn, và thôn Hy Thế, Tuy An của xã Hoài Châu Bắc, cùng thôn Thành Sơn, Thành Sơn Tây của xã Hoài Châu thị xã Hoài Nhơn.
Ở thị xã Hoài Nhơn hiện nay, họ Trần Đức (gốc xã Hoài Sơn) đã lưu giữ gần như trọn vẹn các đạo sắc vua Lê (thời Lê Trung Hưng 1533–1789) phong tặng cho Ông bà mình, tính đến nay đúng 460 năm. Năm 2022 vừa qua, Trung tâm Luu trữ Quốc gia II đã tiếp nhận các sắc phong này để bảo quản lâu dài.
Các sắc phong do vua Lê Anh Tông ban cho Vợ, Con, Cha, Mẹ của Dương Đàm hầu Trần Ngọc Phân năm Chánh Trị thứ bảy (1564) gồm:
1._ Đạo sắc ngày 18 tháng Bảy: phong Vợ của Trần Ngọc Phân là Nguyễn Thị Ngọc được Dương Đàm hầu Chánh phu nhân
2._ Đạo sắc ngày 28 tháng Bảy: Trưởng nam của Trần Ngọc Phân là Trần Đức Hòa tiếp nhận chức quan Hoằng Tín đại phu
3._ Đạo sắc ngày 28 tháng Bảy: phong Mẹ của Trần Ngọc Phân là Bùi Thị Phần, được Huệ Trung bá Tự phu nhân
4._ Đạo sắc ngày 10 tháng Tám: phong Cha của Trần Ngọc Phân là Trần Ngọc Trách được Huệ Trung bá hàm Đặc tiến Kim tử Vinh lộc Đại phu.
Ở đây Đô chỉ huy sứ Vệ Cẩm y là Trần Ngọc Phân được phong tước hầu, hàm Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân. Xét thấy Vợ, Con, Mẹ, Cha của Dương Đàm hầu được ban đúng với cấp bậc phong ấm thời Lê mà Lịch Triều Hiến Chương Loại Chí đã chép như sau:
+ Công thần tước Hầu thì cha và ông được phong Bá, mẹ và bà đều được phong Tự phu nhân, vợ được phong Chánh phu nhân, trưởng nam được phong Hoằng Tín đại phu, các con khác được phong Hiển Cung đại phu, cháu trưởng được phong Mậu Lâm lang.
Các đạo sắc phong năm 1564 vua Lê Anh Tông ban cho Vợ, Con, Cha, Mẹ của Dương Đàm hầu Trần Ngọc Phân gọi là Ấm phong, được nhận phẩm hàm chứ không (hoặc chưa) thực thụ chức quan. Có nghĩa là Vợ, Con, Cha, Mẹ của Trần Ngọc Phân nhờ vào chức tước của Trần Ngọc Phân là Đô Chỉ huy sứ vệ Cẩm Y, tước Dương Đàm hầu mà được ban phẩm tước hưởng đặc ân của triều đình.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét