CÁCH GỌI NHÀ Ở THEO ĐỊA VỊ XÃ HỘI VÀ CHỨC NĂNG KIẾN TRÚC TRONG TIẾNG HÁN (Trần Thị Tây Nguyên)

Có bạn nhờ giải thích kiểu kiến trúc thế nào gọi là Lầu, thế nào là Trạch, Đài, Các, Từ, Đường, Phòng, Ốc…nên Tây gõ cụ thể thế này nhé:

Nơi ở hoàng đế là Điện (殿), nơi ở của hoàng hậu, hoàng thái tử, công chúa gọi là Điện hạ (殿下)

Nơi ở của phi tần gọi là Cung (宫), nên các bà hay tự xưng là bổn cung (本宫)

Các quan của triều đình sống trong Phủ (府)

Quan viên chuyên trách thường ở trong Để (邸), quy mô của nó chắc chắn nhỏ hơn Phủ.

Quan viên chức nhỏ hơn nữa lại sống trong căn nhà gọi là Đệ (弟)

Nhà của dân thường gọi là Gia (家)

Nhà của người giàu có gọi là Trạch (宅)

Nơi dùng cho phụ nữ ở trong nhà gọi là Hậu Trạch 后宅

Nơi dành cho nam giới ở trong nhà gọi là Tiền Trạch 前宅

Trong nhà có một không gian dùng chung cho tất cả mọi người gọi là Đường (堂)

Cái phòng trong nhà gọi là Thất (室)

Phòng để tiếp khách gọi là Đường Thất (堂室)

Nơi cất giấu đồ đạc gọi là Mật Thất (密室)

Nơi ở của tu sĩ đạo Phật gọi là Trai Thất (斋室)

Hai cái phòng phía đông và tây nằm ở hai bên một cái Thất gọi là Phòng (房). Tuỳ vào chức năng không giống nhau mà chúng có tên gọi khác nhau như Thư Phòng (书房) , khuê phòng (闺 房), trắc phòng (侧方), thiền phòng (禅房)…

Hai bên phòng chính (正房) có hai cái nhà ngang gọi là Sương厢. Con trai ở cái nhà ngang phía đông gọi là Đông Sương (东厢), con gái ở nhà ngang phía Tây gọi là Tây Sương (西厢). Bởi vậy chúng ta thi thoảng có nghe câu chuyện Tây Sương Ký nói toàn chuyện tình ái của phụ nữ là vì vậy

Nơi dành cho người vãng lai ngủ lại qua đêm gọi là Quán (馆).

Loại nhà mà xây cực kỳ đơn giản, không có xà nhà, cũng không có cạnh cửa, kiểu dạng nhà tranh vách đất thời xưa gọi là Lư (庐)

Dùng cọc gỗ chống đỉnh nhà lên gọi là Xá (舍)

Nhà hai tầng trở lên gọi là Trùng Ốc (重屋), trong đó nhà Trùng Ốc này mà hai mặt hoặc một mặt có cửa sổ gọi là Lầu (楼). Lầu mà bốn bề có lan can và hành lang lượn vòng gọi là Các (阁)

Nhà xây dựng trên một bệ đài cao gọi là Tạ (榭). Ví dụ như Thuỷ Tạ chính là nhà nổi trên mặt nước.

Loại nhà có mái nhưng không có tường, dùng làm nơi cho mọi người dừng chân nghỉ ngơi gọi là Đình (亭)

Loại kiến trúc xây cao hẳn lên trên mặt đất và không gian không bị giới hạn bởi tường gọi là Đài (台)

Loại kiến trúc có cửa ra vào, có cửa sổ, đặt ở vị trí bên mép nước gọi là Hiên (轩)

Nhà có ba mặt hướng ra mép nước, bề ngoài nhìn như cái thuyền thì gọi là Phảng (舫)

Kiểu kiến trúc liền kề mà có mái nhà che nắng mưa cho con đường đi từ cung nọ sang cung kia gọi là Lang (廊)

Ở miếu thờ chung hay trước mộ có một không gian ghi chép lại công trạng hay danh sách các sĩ tử đỗ kỳ thi, người có công thì gọi là Khuyết (阙)

Công trình kiến trúc dùng để cúng tế gọi là Miếu (庙). Cùng chức năng nhưng kích thước nhỏ hơn thì gọi là Từ (祠)

Chùa của Phật giáo gọi là Sát (刹)

Miếu của Đạo Giáo gọi là Quán (观)

Nơi ở của hoà thượng Phật giáo gọi là Tự (寺)

Nơi ở của ni cô Phật giáo gọi là Am (庵)