Theo mình biết thì điểm giống nhau giữa thần chủ 神主 (có nơi gọi là mộc chủ 木主) và thần vị 神位 (thường gọi là bài vị 牌位) là vật dùng để ghi tên chủ thể được thờ tự lên đó để thờ phụng.
Khác nhau:
1/ Trên thần chủ, 2 chữ cuối cùng của dòng chính văn luôn ghi là "thần chủ". Còn trên thần vị thì 2 chữ cuối không nhất thiết phải ghi 2 chữ "thần vị", có khi ghi "bảo tòa", "nghê tòa", mạo tòa",...
2/ Thần vị được thờ bất cứ đâu, từ đình chùa, miếu mạo nhà thờ, ... ; ghi bất cứ chủ thể nào từ các vị thần, thánh, tiên, phật, tăng, người ... . Còn thần chủ chỉ ghi duy nhất tên người và chỉ thờ ở nhà thờ họ tộc. Có nhiều họ chưa có nhà thờ, tạm thờ nhà trưởng tộc thì đến phiên ai cứ rước thần chủ về thờ. Họ có nhiều chi phái, khi phân chia thờ riêng thì rước thần chủ của người đầu phái từ nhà thờ họ về thờ ở nhà thờ phái.
3/ Thần vị, bài vị chỉ là một miếng gỗ hay đá để ghi chép thông tin của chủ thể được thờ, và thường đặt trên một cái ngai (có hoặc không); chữ trên thần vị lộ ra ngoài ai cũng đọc được.
Thần chủ có 2 phần vỏ và ruột. Phần ruột gọi là hãm trung 陷中 viết chính xác thông tin người chết như họ, tên húy, ngày giờ sinh, ngày giờ chết (nếu có), phần ngoài gọi là phấn diện 粉面 cũng ghi sơ lược thông tin người chết như chức danh, tước vị, thuy hiệu và họ tên của người đứng ra lập thần chủ. Hãm trung có một cái ngàm để cài phấn diện vào, che kín phần thông tin ở giữa. Cả 2 lại được đặt trong một cái hộp khác gọi là hạp lung 匣櫳. Thần chủ được đóng kín bất di bất dịch, hầu như ít ai mở ra đọc trừ trường hợp bị lẫn lộn.
4/ Do thần vị được thờ bất cứ đâu, bất cứ chủ thể nào nên ai cũng có thể viết để thờ nếu biết chữ (kể cả ... máy). Còn thần chủ được thờ ở nhà thờ nên phải do đích thân người chủ tự đứng ra lập.
Chủ tự lập thần chủ là con hay cháu thừa tự. Nếu chủ tự biết chữ thì đích thân viết thần chủ cho người đã khuất, còn nếu không biết chữ hoặc viết chữ xấu thì nhờ người khác viết (vì thần chủ nhỏ nên rất khó viết). Khi viết giúp, người ta không viết xong hết mà chừa lại nét cuối cùng của chữ cuối cùng, đó là chữ chủ 主 nhưng chưa chấm nét trên đầu (chữ vương 王).
Khi đem về người chủ tự phết nét chấm vào để hoàn thành, coi như tự mình viết (nét mực đen) rồi mới thờ, có khi người phết nét cuối cùng là ông thầy cúng làm phép (nét mực đỏ). Chính vì vậy mà nhiều khi nét chấm của chữ chủ 主 nằm không đúng vị trí.
Trên đây là những điều biết chi nói nấy, ai biết rõ hơn xin giải thích thêm cho bạn mình cùng hiểu. Cám ơn!
Nguồn: facebook tác giả
Thật là bổ ích!
Trả lờiXóa