Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí ở Hà Nội đã được nhiều chuyên gia phân tích, chia sẻ ở các hội thảo và trên báo chí. Theo đó, các nguồn gây phát thải chính bao gồm: xây dựng; giao thông vận tải; sản xuất công nghiệp; và đốt rác. Một nguyên nhân nữa khiến tình trạng ô nhiễm trở nên trầm trọng hơn là điều kiện khí tượng thì chưa được phân tích và đo lường kỹ.
Để giảm tình trạng ô nhiễm không khí ở Hà Nội phải tìm đúng nguyên nhân, đo lường kỹ và áp dụng các giải pháp phù hợp. Ở bài này, tôi không bàn tới tất cả các nguồn phát thải mà chỉ bàn đến điều kiện khí tượng và đốt rác (bao gồm phế phụ phẩm nông nghiệp, sinh khối trong khu dân cư và vùng ven đô).
SAU BÃO YAGI và ĐIỀU KIỆN KHÍ TƯỢNG
- Kể từ khi bão Yagi chấm dứt vào khoảng tuần thứ 2 tháng 9 đến bây giờ đã gần 5 tháng nhưng toàn bộ miền Bắc không có hạt mưa nào. Tình trạng hạn hán khiến hầu hết các cánh đồng, các con đường, các công trường khô khốc. Một cơn gió nhẹ cũng khiến bụi bay lên và nhóm bụi siêu nhỏ PM2.5 cứ lơ lửng trong không khí.
- Không chỉ bụi, hầu hết các thảm thực vật cũng trở khô khốc một màu úa vàng. Chỉ cần một mồi lửa không được kiểm soát cũng khiến các đám cháy lan rộng và gia tăng ô nhiễm.
- Nguồn thải mỗi ngày hầu như ít thay đổi bởi ngày nào cũng có chừng đó phương tiện giao thông, công trường, nhà máy hoạt động, ... nhưng tại sao có ngày ít ô nhiễm hơn ngày khác? ĐIỀU KIỆN KHÍ TƯỢNG là vấn đề cốt lõi. Trong những ngày mù sương hoặc có mây dày, tầng mây dày kín ở độ cao 1500m - 2000m ngăn cản ánh sáng chiếu xuống bề mặt trái đất khiến nền nhiệt bề mặt không được làm nóng lên, trong khi đó ở tầng mây trên cao như một tấm gương lớn bức xạ mặt trời bề mặt mây khiến nhiệt độ bề mặt các đám mây ấm hơn so với tầng dưới. Chính điều này hạn chế sự trao đổi không khí theo trục đứng và bụi được tích lũy ngày này qua ngay khác, không thoát lên cao được. (Ai đi máy bay nhiều sẽ thấy khu vực miền Bắc có sự phân tầng mây này).
Tình trạng ô nhiễm nặng nhất vào khung giờ gần sáng (5h-6h sáng). Đây là thời điểm bề mặt có nền nhiệt thấp nhất trong ngày nên hầu như không có trao đổi không khí theo trục đứng. Chất ô nhiễm lắng xuống tầng bề mặt. Vì vậy, bà con hạn chế thể dục ngoài trời vào khung giờ này. Gần trưa bề mặt được đốt nóng thì chất ô nhiễm lại được khuếch tán lên trên.
Điều kiện này chỉ thay đổi khi có gió mùa về thổi mạnh xua đi tầng mây ẩm dày này và làm chênh lệch nhiệt độ giữa bề mặt đất với tầng không khí trên cao tạo ra trao đổi không khí theo trục đứng, khuếch tán bụi lên cao và được gió đưa đi. Tôi dự báo ngày 26/1 không khí lạnh về kèm gió sẽ khiến Hà Nội sạch ô nhiễm trong những ngày Tết.
MẤT ĐI PHẦN LỚN BỘ LỌC KHÔNG KHÍ TỰ NHIÊN
Bão Yagi đã làm thiệt hại lớn về cây xanh đô thị ở Hà Nội và vùng lân cận. Cây xanh vốn đã ít, bão lại lấy mất đi 50% cây xanh và những cây còn lại không có tán rộng. Việc mất đi các tán cây khiến bụi tha hồ lơ lửng trong không khí hoặc được đưa từ nơi này sang nơi khác mà không có một lớp chắn nào.
ĐỐT RÁC VÀ PHẾ LIỆU CÁC LOẠI
Trong một buổi trưa gần đây, tôi đi dạo một vòng trong bán kính 2km gần nhà mình ở vùng ven đô Hà Nội. Những đám cháy nham nhở, những cánh đồng khô với vết tro đen. Nếu đi dọc đường Quốc Lộ 5 kéo dài lên đường Trường Sa hướng đi sân bay sẽ thấy bên đường nham nhở các đám tro tàn. Họ đốt rác dưới gốc cây và lửa cháy luôn cả các cây ven đường. Ngay trong trưa hôm nay tôi cũng chụp được cảnh người dân đốt rác dưới cánh đồng của họ, ngay gần khu dân cư. Nếu bạn chịu khó quan sát, tôi tin không khó để nhìn thấy vết tích của các đống tro tàn trên đường bạn đi.
Việc để người dân đốt rác tự phát mà thiếu các chế tài nghiêm khắc đã khiến tình trạng ô nhiễm không khí trở nên trầm trọng hơn. Bằng việc châm một mồi lửa có thể khiến quá trình xử lý đống rác, đống cỏ đơn giản và rẻ tiền đối với người nông dân. Nhưng việc đó lại ảnh hưởng đến sức khỏe của nhiều người khác. Nhiều đốm lửa như thế là cả một bầu trời ô nhiễm.
THIẾT LẬP VÙNG XANH CÓ GIẢM Ô NHIỄM?
Nếu "vùng xanh" được thiết lập trên phạm vi toàn thành phố và các tỉnh thành lân cận thì mới có ý nghĩa. Vùng xanh chỉ trong phạm vi 2 quận nội thành thì không cải thiện được bao nhiêu vì chúng ta không nhốt được không khí. Các đám đốt rác, phế phụ phẩm nông nghiệp ở bãi giữa Sông Hồng hay bãi bồi chân đê Long Biên, gặp cơn gió Bắc thì nội đô nhận đủ khói bụi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét