Năm 1824 quan tỉnh Biên Hòa cũng đã có tấu nghị xây dựng lại Thành cũ, nhưng vua Minh Mạng lấy cớ đào kinh Vĩnh Tế cấp bách hơn nên không phê duyệt...
Năm Minh Mạng thứ 5 (Giáp Thân 1824), mùa xuân, tháng giêng đình thần
nghị tấu:
“Đào tiếp sông Vĩnh Tế, lấy binh dân các Trấn thuộc Thành (Gia Định) và nước Chân Lạp hơn 24.700 người làm việc, chi cấp lương tiền như lệ năm Minh Mệnh thứ 4”;
Vua dụ rằng: “Việc đào sông Vĩnh Tế là vâng theo thánh toàn của Hoàng khảo Thế tổ Cao hoàng đế (chỉ Vua Gia Long) ta mà làm, thực là quan yếu cho quốc kế biên trù. Nhưng khai đào mới bắt đầu, công việc còn khó, Trẫm vâng theo chí trước, năm ngoái đã đào, còn lại hơn 1.700 trượng, ấy là còn thiếu cái công một sọt đất. Nay nước nhà nhàn rỗi, chính nên kịp thời làm tiếp cho xong, để làm kế nhọc một lần được rỗi mãi”, lại dụ cho quốc vương Chân Lạp biết.
Lúc này, Phó tổng trấn Trần Văn Năng xin để lại quân dân 2 trấn Phiên An, Biên Hòa để đào đá xây thành [Biên Hòa]. Vua dụ rằng: “Việc xây thành [Biên Hòa] năm nay chưa tiện sẽ đợi sang năm. Còn như sông này, liền với tân cương, rất quan hệ đến việc biên phòng, so với việc xây thành đàng nào cần hơn? Huống chi hai việc đều làm, sao cho xong được, kiến thức sao hẹp hòi thế ?”.
Vua không cho, lại sai đem cả quân dân [2 trấn Phiên An, Biên Hòa] đến đào sông [Vĩnh Tế]. Phát tiền khao 1.000 quan mua trâu rượu khao những người làm việc. Như vậy Thành Biên Hòa cũng đã có tấu nghị xây dựng lại vào năm 1824 nhưng vua Minh Mạng lấy cớ đào kinh Vĩnh Tế cấp bách hơn nên không phê duyệt.
Minh Mạng năm thứ 10 (1829), Vua có dụ bảo bộ Công rằng: “Phủ huyện có thành và hào là để vững sự phòng thủ, nhưng công trình to lớn nên không thể nhất tề xây đắp được“ và ưu tiên cho xây kiên cố các thành quan trọng. Cho đến trước cuộc biến loạn của Lê Văn Khôi (ngày 18 tháng năm âm lịch năm 1833) hệ thống lũy bao của tỉnh thành Biên Hòa lúc bấy giờ, cũng chỉ được xây dựng bằng vật liệu nhẹ, đơn giản: Cây gỗ, tre, nứa, hoặc đất thì đắp vào khung gỗ, tre…
Vì thế lực lượng khởi loạn của Lê Văn Khôi dể dàng đánh chiếm tỉnh thành Biên Hòa đến 2 lần:
- Lần thứ nhất: vào ngày 24 và 25 tháng năm âm lịch năm 1833. Đến ngày 10 tháng sáu âm lịch năm 1833, quân triều đình lấy lại được tỉnh thành.
- Lần thứ hai: quân khởi loạn quay lại đánh úp tỉnh thành vào ngày 13, 15, 16 tháng sáu nhưng bất thành. Trong thời gian sau khi đẩy lùi các đợt đánh chiếm tỉnh thành lần 2, ngày 17 tháng sáu âm lịch năm 1833, các quan tỉnh Biên Hòa có cho đặt rào gióng bằng ván gỗ, đắp lũy đất, đào hào ở 4 mặt tỉnh lị để phòng giữ; nhưng cũng không chống nỗi hỏa lực mạnh; đến trận đánh ngày 26 tháng sáu, dưới sức tấn công của 19 thuyền chiến với hỏa lực áp đảo, tỉnh thành Biên Hòa lại thất thủ lần thứ hai...
Trích: Thành cổ Biên Hòa- Nguyên- Phong Lê Ngọc Quốc (2018).
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét