Bài thơ hay cả về chủ đề, câu chuyện, nghệ thuật và ý nghĩa nhân văn.
Chủ đề của bài thơ là miêu tả một buổi học cô giáo dạy các em khiếm thính. Một chủ đề mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi giúp các em học sinh thấu hiểu tình cảnh, đời sống, tâm tình của các bạn đồng trang lứa như mình nhưng không may mắn. Chủ đề này kể cũng rất hiếm khi được đưa vào trong thơ vì khó, nhưng bài thơ này đã làm được và tạo được cảm xúc thực sự. Mà nói một cách văn hoa, người thầy người cô khi dạy cũng là học. Bài thơ này cũng giúp những người đi dạy như mình yêu quý các cô thầy dạy trẻ em khuyết tật hơn.
Về câu chuyện, bài thơ miêu tả cho chúng ta hành trình của một buổi học đặc biệt, có lẽ những giọt mồ hôi và công sức của cô giáo không được kể ở đây, toàn bài thơ là những từ tả chi tiết những nỗ lực của cô khi dùng ngôn ngữ ký hiệu để diễn tả âm thanh: “Đôi tay cô cụp mở”, “các bé vẫn lặng câm, nhìn theo cô mấp máy”, “sau ngón tay cô đấy”,…chúng ta thấy một quãng đường dài khi sự "lặng câm” chuyển thành “để từng âm có nghĩa, bật lên từ môi em” không hề dễ dàng, không hề suôn sẻ. Bài thơ, bằng vài đoạn thơ, đã miêu tả được cho chúng ta công lao của những người thầy cô dạy các trẻ em khiếm thính.
Về nghệ thuật, tôi cho rằng đây là một bài thơ có nhịp điệu nhẹ nhàng, du dương, dễ đọc, dễ đi vào lòng các con. Ngoài ra, các phương thức tu từ được vận dụng khéo léo, hài hoà. Trước hết là tựa đề bài thơ: Tiếng hạt nảy mầm. Hạt nảy mầm là chỉ quá trình những loại hạt thô, ngâm trong nước cho đến khi chúng bắt đầu nảy mầm, đây là giai đoạn phát triển đầu tiên của cây. Quá trình nảy mầm cần nhiều yếu tố như nước, không khí, đất, ánh sáng, sự kích thích,…và mỗi cái hạt phải phát huy tất cả sức mạnh của mình để vươn lên, nếu không thì sẽ thành hạt lép.
Dùng phương thức ẩn dụ “hạt nảy mầm”, tác giả muốn ám chỉ đến quá trình phát triển đầu tiên mà mỗi sinh vật, ở đây là các em khiếm thính sẽ phải trải qua để từ những đứa trẻ không nói được phát âm thành lời. Quá trình đó đòi hỏi nỗ lực của các con, của thầy cô, của gia đình. Ở đứa trẻ bình thường, nói tròn vành rõ chữ là chuyện rất dễ dàng, nhưng với các em khiếm thính, điều này rất khó khăn. Vì thế, tựa đề bài thơ là “Tiếng hạt nảy mầm”, làm sao hạt nảy mầm lại phát ra tiếng được? Âm thanh là điều quan trọng nhất đối với các em khiếm thính, vì đó là điều các em thiếu. Toàn bài thơ nhất quán với phong cách hình ảnh tạo ra âm thanh: qua những hình ảnh sinh động mà cô giáo dẫn dắt: tiếng hát ánh ỏi của chim sẻ, tiếng lá động trong vườn, tiếng mẹ gọi vào sớm mai, tiếng con tàu, tiếng vó ngựa,… Những âm thanh của cuộc đời thông qua hình ảnh mà đôi tay cô giáo vẽ ra đã giúp các em nói được.
Hình ảnh cánh chim được lặp lại hai lần là một chủ đích: cánh chim tượng trưng cho sự tự do, tự do bay, chao liệng, phát triển. Bài thơ cũng dùng phép ẩn dụ (tiếng hạt nảy mầm), hoán dụ (nụ môi hồng-> các em học sinh), từ láy khá thú vị và hay: ánh ỏi ai chê chứ mình thấy lạ, chỉ tiếng hót ngân vang, lảnh lót; môi cô “mấp máy”, nụ cười cô “rưng rưng”(cười mà rưng rưng có nghĩa là cô vừa vui vừa xúc động) khi thành quả buổi học đã đạt cho thấy đây là một cô giáo hết sức thương yêu và hết mình với học trò.
Có thể bài thơ hơi lạ với sự tiếp nhận thông thường của học sinh lớp 5. Nhưng 10 tuổi rồi, các em cũng nên được biết về những hoàn cảnh đặc biệt trong thế giới chúng ta, học được lòng trắc ẩn và thông cảm sâu xa với những người bạn không may mắn hơn mình.
Người cô trong bài thơ này, có lẽ còn mệt mỏi hơn chúng ta nhiều khi chúng ta may mắn được dạy những đứa trẻ bình thường.
PS. Viết xong bài này, mình rảnh rỗi vào youtube xem một số video phương pháp dạy trẻ khiếm thính: kỳ công, vất vả và đòi hỏi sự kiên nhẫn cực kỳ các bạn ạ!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét