Nay nhân thấy trên Facebook thầy Bùi Quang Tuấn có đăng một trang sách xưa (Hán Nôm) viết truyện về Mạc Đĩnh Chi rằng: Mạc Đĩnh Chi quê ở Lũng Động, Chí Linh, Hải Dương, vốn là nơi rừng núi có nhiều, mẹ ông vào rừng kiếm củi, bị một con khỉ được hãm hiếp, bố ông giả măc áo vợ dắt dao vào núi giết được con khỉ ấy, nhưng mẹ ông có thai về sau sinh ra ông tướng mạo xấu xí, người ta cho ông là con của con khỉ ấy...
Đọc đến đây không khỏi khiến tôi nhớ đến truyện truyền kỳ đời Đường "Bổ Giang Tổng bạch viên truyện" hay cũng gọi là "Truyện vượn trắng". Đại loại truyện nói về: Âu Dương Hột cuối đời Lương đi đánh dẹp đến vùng Quảng Đông hiện nay, Hột có người vợ rất xinh đẹp vẫn mang theo trong quân. Đến đó rồi, bộ hạ có người nói cho biết nơi đây có thần, rất hay bắt đàn bà con gái, người đẹp càng khó thoát. Hột cho canh giữ cẩn thận nhưng gần sáng vợ vẫn bị bắt trộm đi mất!
Hột thác ốm đóng quân lại truy tìm vợ, cuối cùng cũng phát hiện ra chỗ vợ mình bị giam cầm cùng rất nhiều phụ nữ khác. Hóa ra đó là một con vượn trắng thành tinh, lập kế cho nó say rượu rồi giết mà cứu được vợ cùng mọi người ra. Nhưng "Vợ Hột đầy năm thì sinh được một con trai, hình dong giống hệt con vượn trắng ấy. ... Kịp đến khi nó lớn lên, quả nhiên văn hay chữ tốt, nổi danh đương thời."
Nhận xét về truyện này, Lỗ Tấn viết trong phần "Nói thêm về tập Truyền kỳ" ở cuối sách như sau:
“Bổ Giang Tổng bạch viên truyện” chép theo “Cố thị văn phòng tiểu thuyết” ở Trường Châu đời Minh san khắc lại bản đời Tống, có đối chiếu sửa chữa vài chữ theo truyện được dẫn trong “Thái Bình quảng ký” quyển 444. “Quảng ký” ghi tiêu đề truyện là “Âu Dương Hột”, ghi chú xuất xứ theo “Tục Giang thị truyện”, thì cũng là căn cứ vào bản lưu hành đơn lẻ đầu đời Tống. Truyện này được lưu truyền khá rộng rãi thời Đường Tống, nên các sách sử nhiều lần thấy có ghi chép:
“Tân Đường thư – Nghệ văn chí”, tử bộ, thể loại tiểu thuyết: “Bổ Giang Tổng bạch viên truyện” – 1 quyển.
“Quận trai độc thư chí”, sử bộ, thể loại truyện ký: “Bổ Giang Tổng bạch viên truyện” – 1 quyển. Không rõ soạn giả là ai, thuật chuyện vợ của Âu Dương Hột cuối đời Đại Đồng nhà Lương bị vượn cướp đi, sau sinh con là (Âu Dương) Tuân. “Sùng Văn mục” cho rằng, đó là do người đời Đường có kẻ ghét Tuân đặt ra chuyện ấy.
“Trực trai thư lục giải đề”, tử bộ, thể loại tiểu thuyết: “Bổ Giang Tổng bạch viên truyện” – 1 quyển. Vô danh thị. Âu Dương Hột là cha của (Âu Dương) Tuân. Tuân có diện mạo giống như con vượn, nên thường cùng Trưởng Tôn Vô Kỵ châm chọc lẫn nhau. Truyện này bèn nhân việc châm biếm lẫn nhau ấy mà viết rộng ra, để cho là việc có thực. Nói thác là Giang Tổng, nhưng tất là do vô danh thị đặt ra.
“Tống sử – Nghệ văn chí”, tử bộ, thể loại tiểu thuyết: “Bổ Giang Tổng bạch viên truyện” – 1 quyển.
Chuyện Trưởng Tôn Vô Kỵ châm chọc Âu Dương Tuân, thấy có trong “Tùy Đường gia thoại” (trung) của Lưu Thúc. Trưởng Tôn Vô Kỵ có bài thơ châm biếm Âu Dương Tuân rằng: “Vai nhô nhọn như núi; Cổ rụt không thấy đầu. Trên gác lân ai đó; Vượn này vẽ lấy mau.” Ấy là vì Tuân vai so cổ rụt, bộ dạng trông như con vượn vậy. Mà chuyện những con khỉ già cướp vợ người ta rồi sinh con, vốn là truyền thuyết xưa nay. Đời Hán, Tiêu Diên Thọ trong “Dịch lâm” (Khôn chi bác) có viết: “Khỉ đột Nam Sơn, Cướp thiếp của ta”. Trong “Bác vật chí” của Trương Hoa, cũng nói rất rõ (xem trong quyển 3 – Dị thú). Người đời Đường có lẽ đã đố kỵ với tiếng tăm của Âu Dương Tuân, nên mới kết hợp đặt ra chuyện này. Còn như nói “Bổ Giang Tổng”, là vì Giang Tổng là bạn của Âu Dương Hột, lại từng nuôi dưỡng Tuân, biết rất rõ đầu đuôi mọi chuyện về Tuân, nhưng chưa viết truyện ấy, nên nhân bổ sung thêm vậy.
-------
P/S: Âu Dương Tuân là người đứng đầu trong số 4 đại gia thư pháp đầu đời Đường là Âu (Dương Tuân) - Ngu (Thế Nam) - Chử (Toại Lương) - Tiết (Tắc), lối chữ khải của ông gọi là Âu thể là một lối khải thư tiêu biểu mà nhiều thế hệ những người học tập thư pháp yêu mến, lâm tập, với những pháp thiếp tiêu biểu như: "Cửu Thành cung Lễ tuyền minh", "Hóa Độ tự bi", "Mô Vương Hi Chi Lan Đình tự", "Hoàng Phủ Đản bi", ... Thơ trêu bỡn giữa Âu Dương Tu và Trưởng Tôn Vô Kỵ có thể đọc trong "Toàn Đường thi".
Có lẽ câu chuyện về Mạc Đĩnh Chi cũng có nằm trong mô-tip chung với truyện này. Và nguyên nhân có lẽ cũng không nằm ngoài những gì Lỗ Tấn đã nói ở trên.
Nguồn: Facebook tác giả
Nhan đề do Admin của trang đặt
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét