Gieo hạt mầm yêu thương - Đọc Suối lạc lưng chừng núi” của Tạ Thị Thanh Hải (Nhà văn Nguyễn Thắm)

Tập truyện ngắn “Suối lạc lưng chừng núi” của Tạ Thị Thanh Hải, tập hợp 12 truyện ngắn, do Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân phát hành năm 2024, mang đến cho người đọc nhiều cảm xúc. Không có nỗi đau tột cùng và không có niềm vui trọn vẹn, tạo cảm giác mọi thứ ở trạng thái “lưng chừng”, nhưng xuyên suốt các truyện là sự đau đáu nỗi niềm của tác giả đối với phận người long đong trong cuộc sống hiện đại xô bồ. Để khi khép cuốn sách, đọng lại trong lòng độc giả những niềm thương.

Lối kể truyện trữ tình, tự nhiên

Xuyên suốt tập truyện, với lối kể chuyện tự nhiên, tác giả Tạ Thị Thanh Hải đã dẫn người đọc vào hành trình đầy màu sắc với những câu chuyện hiện thực luôn xuất hiện trong cuộc sống của chúng ta. Đề tài tác giả chọn không mới, nhưng lối kể truyện thiên về trữ tình đã dẫn dắt người đọc vào hành trình khám phá góc khuất tâm hồn của con người. Tác giả giống như một bác sỹ giải phẫu để phơi ra những hiện thực bẽ bàng, những nỗi đau thấu đến tận tim gan, những niềm vui, khát vọng hạnh phúc như ngọn lửa nhen nhóm cháy âm ỉ bất chấp giữa những bão dông cuộc đời.

Tác giả đi sâu vào miêu tả tâm trạng của nhân vật, đó là cảm xúc của người vợ không yêu chồng nên luôn cảm thấy tội lỗi, của người chồng yêu vợ hết mực nhưng cam tâm tình nguyện để vợ mình hướng tình yêu về người khác, tâm trạng người con có chút hả hê khi mẹ mình bị bố đánh trong “Suối lạc lưng chừng núi”. 

Hay đó chính là cảm xúc chán chường muốn buông xuôi của cô gái chuẩn bị bước qua tuổi 18 khi nghĩ mình chỉ là quân cờ thay thế trên bàn cờ cuộc đời của bố mẹ mình, nhưng trong lúc “chấp chới” trong ranh giới sinh tử của cuộc đời, người con gái ấy vẫn muốn hướng về nơi có ánh sáng. Cảm xúc bất lực cùng cực của người con trong gia đình bị chính mình bỏ rơi, một gia đình chỉ có những người đàn ông ghét đàn bà. 

Nhưng trong sâu thẳm trái tim vẫn có khát khao đang cháy bỏng “cây không hoa” sẽ có ngày nở hoa cho đời. Chính lối kể truyện thiên về tả đã giúp tác phẩm của Tạ Thị Thanh Hải trở nên tươi mới, vẽ nên bức tranh đa chiều về cuộc sống. Ở nơi đó không có cái thiện hoàn toàn, cũng không có cái ác tận cùng, không có sự xấu xa đến đê hèn, không có cái kết trọn vẹn đẹp như mơ, mà chỉ có tồn tại sự lựa chọn trong từng quyết định và hành động của nhân vật.

Tác giả khéo léo nhắc đến vấn đề nhạy cảm như yêu đồng tình, sự tham vọng chạy theo vật chất, nạn buôn bán phụ nữ, cách sống sa đoạ của một số ít giới trẻ hiện nay chạy theo những điều phù phiếm… những vấn đề tưởng chừng như nhạy cảm ấy lại được dùng bằng ngôn từ trong sáng để biểu đạt. Tinh tế trong cấu trúc truyện đan xen việc kể giữa quá khứ và hiện tại nhưng gọn gàng, mạch lạc, không gấp gáp, vội vàng đủ để phô ra những cảnh ngộ hoặc tâm trạng cần phô. Chỉ chừng ấy thôi đã tạo nên phong cách kể truyện trữ tình, duyên dáng có dấu ấn riêng của Tạ Thị Thanh Hải.

Những lát cắt nhỏ cuộc sống gợi ra những bài học lớn trong cuộc đời

Nếu như tập truyện ngắn Hồi sinh (Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, 2023) của chính tác giả là những niềm đau rưng rức về thân phận đàn bà thì tập truyện này đã mở rộng biên độ về số phận của những con người trong cuộc sống hiện đại. 

Tác giả tập trung khai thác một lát cắt cuộc đời, một biến cố hay khúc cua trong đời sống của nhân vật cũng đủ để xoáy vào lòng người đọc những suy nghĩ, trăn trở. Duyên trong “Cành Mai nở muộn” là cô gái sinh ra và lớn lên với thân phận đặc biệt: là con của mẹ, nhưng không phải con của mẹ. Là người chị đặc biệt để trả nghĩa ân tình mà gồng gánh mưu sinh, rơi xa chốn quê nhà để đi tìm người đàn bà tên “Băng Sơn”. 

Để khi đứng trước ranh giới sự sống và cái chết trong mùa dịch, cô mới nhận ra rằng nơi nào có tình yêu, tình thân nơi đó chính là nơi cô cần tìm về. Người đàn bà mê Chèo ở truyện “Khúc vọng” đã từng lựa chọn sai lầm, nhưng vì tình yêu mù quáng tiếp tục đi vào vết xe đổ ở quá khứ. Nhưng người đàn ông là chồng hờ ở xóm ven sông ấy lại chọn chăm sóc đứa con, chờ đợi và cuối cùng là chọn tha thứ. Trong truyện "Đêm rồi sẽ qua ", đứng trước bao nhiêu khó khăn trong dịch bệnh, con người vẫn khát khao được sống, bất chấp những hiểm nguy vẫn luôn khát khao cống hiến và một lòng tin tưởng vào ngày mai. Anh công an xã trong “Đông ấm” đã lựa chọn khó khăn, gian khổ, anh đã lựa chọn yêu người “không hoàn hảo” mà “rất hoàn cảnh” cùng nhau cố gắng để nắm tay nhau vượt qua định kiến của bố mẹ. 

Người con trong “Bánh đúc không xương” đã không chịu thấu hiểu cho người bố của mình, anh chỉ biết oán trách, chạy chốn, xa lánh gia đình cho đến khi biết được sự thật cảm thấy ân hận vì những hành động bồng bột của mình.

Đọc chậm từng truyện, tôi thấy như có một phần nào đó của mình ở trong từng nhân vật của chị. Có những lúc đố kị hẹp hòi, có lúc cảm thấy cuộc đời tăm tối muốn buông xuôi, cũng có những khát khao hạnh phúc trong những tháng ngày bão dông… Qua tập truyện này tôi nhận ra rằng quan trọng là cách chúng ta lựa chọn buông bỏ hay bước tiếp. Nếu chúng ta có hi vọng, chọn con tim, hành động thiện lương, tương lai tươi sáng vẫn đang chờ đón chúng ta.

Trong tập truyện “Suối lạc lưng chừng Núi” của Tạ Thị Thanh Hải không chỉ đưa người đọc đến với những câu chuyện đời thường mà còn là những bài học sâu sắc về đạo đức, tình người, sự đồng cảm và khát vọng về hạnh phúc trong tương lai. Nếu bạn yêu những điều giản dị ẩn chứa trong câu chữ mộc mạc, chân thành hãy đọc tập truyện này để nhận ra rằng: bước qua những “chấp chới” của cuộc đời ắt hẳn “Đêm rồi sẽ qua”. Bản thân hãy sống chậm lại để mạnh mẽ bước đến tương lai rồi “Cành mai nở muộn” và dưới chân mình là “Cỏ ấm”.