/1/ Cái này có sự lắt léo chút đỉnh trong ngôn ngữ Khmer! Đó là, hiện nay ghi trên văn bản quốc tế "Cambodia" (Kingdom of Cambodia, "Vương quốc Cambodia"), trong khi trước đây 1975-1989 ghi là "Kampuchea" (Democratic Kampuchea, "Kampuchea dân chủ" thời đồ tể khát máu Polpot / People's Republic of Kampuchea, "Cộng hòa nhân dân Kampuchea" thời đảng của Hun Sen còn độc quyền mình ên).
Dù "Cambodia" hay "Kampuchea", thảy đều ghi như nhau trong tiếng Khmer: កម្ពុជា។ , đọc cùng một âm là /kampuciə/ (phiên âm là "cam-pu-chia") đó đa!
2/ Vậy, sao chính phủ xứ Chùa Tháp họ không ghi tên nước hiện nay là "Kampuchea" (Vương quốc Kampuchea) cho đồng nhứt giữa cách ghi với âm đọc của người bản địa?
2a) Tôi tỉ dụ cái này trước để các bạn hình dung. Khi chúng ta đọc "thủy" khơi khơi, đố biết nghĩa chính xác là gì. "Thủy" là nước (水), hay "thủy" là sự khởi đầu (始)? Tức ở đây chúng ta gặp đồng âm mà dị nghĩa.
"Cambodia", "Kampuchea" cũng đều đọc cùng một âm (đồng âm) trong tiếng Khmer, nhưng kỳ thực có sự dị biệt tinh tế trong cách dùng nghĩa!
2b) Trong tiếng Khmer, /kampuciə/ xuất phát từ tiếng Sanskrit là "Kamboja deśa" (nghĩa là: miền đất của Kamboja) (có nơi phiên âm là "Kambuja").
"Kamboja/Kambuja" được mô tả như một dòng tộc vương giả. Vào năm 802, vua Jayavarman II tuyên bố thành lập triều đại, đoàn kết các chiến binh Khmer dưới tên gọi "Kambuja/Kamboja".
Sự kiện này đánh dấu khởi đầu một quốc gia mới với tên gọi "Đế chế Khmer" (Khmer Empire) kéo dài hơn 600 năm, thịnh vượng và hùng cường với lãnh thổ rộng lớn ở vùng Đông Nam Á.
Đối với thế giới phương Tây, xứ sở Chùa Tháp lần đầu được biết đến là qua một biên khảo của tác giả người Ý Antonio Pigafetta, vào năm 1524, danh xưng "KAMBOJA" lúc bấy giờ được chuyển âm thành tiếng Ý là "CAMOGIA".
Về sau này, chuyển âm qua tiếng Pháp là "CAMBODGE", qua tiếng Anh là "CAMBODIA".
3/ Như vậy, dù trong tiếng Khmer đều gọi đồng âm đối với "Kampuchea" lẫn "Cambodia" (là /kampuciə/), nhưng cách dùng chữ "CAMBODIA" là gợi lại từ nguyên "Kamboja" (liên quan tới anh hùng Jayavarman II) với mong muốn dựng nên một quốc gia cường thịnh.
Tên gọi của xứ sở Chùa Tháp, trong thế kỷ 20, biến thiên như sau: "Kingdom of Cambodia" => "Khmer Republic" => "Democratic Kampuchea" => "People's Republic of Kampuchea" =>
Hiện nay trở lại với tên gọi "Kingdom of Cambodia". Không phải ngẫu nhiên mà mỗi khi dùng danh xưng CAMBODIA thì được gắn với chữ "Kingdom" (vương quốc).
Nói cách khác, khi gọi "Vương quốc" thì dùng danh xưng Cambodia thích hợp, giàu tính biểu cảm hơn.
* Còn người miền Nam chúng ta, trong rất nhiều thế hệ, quen gọi là nước "Cao Miên" (từ "Khmer" => 高 棉 => âm Hán-Việt của hai chữ Hán này là "Cao Miên").
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét