Trong những ngày qua, nhiều người ở quê gọi cho tôi nói về dự án trùng tu ngôi chùa làng, bày tỏ nỗi lo âu ngôi chùa bị làm mới, biến dạng như nhiều di tích cổ kính bị trùng tu, tôn tạo phá hỏng mà báo chí đã lên án.
Vĩnh Phúc tự ở xã Hữu Bằng, Thạch Thất, Hà Nội, xây dựng năm Chính Hòa 2 (1681). Một trong những giá trị đặc biệt của ngôi chùa là có 22 cây cột, xà gỗ có khắc tên người cung tiến như (dịch):
Trưởng hưng công, Sinh đồ Phan Bách Phúc và vợ là Nguyễn Thị Non cung tiến một cây cột; Người trong xã, Sinh đồ Phan Đình Sách cùng vợ cung tiến một cây cột; Người trong xã là Nguyễn Nha cùng vợ là Tạ Thị Thịnh cung tiến xà nóc; Xã trưởng Nguyễn Hữu Kính và vợ là Nguyễn Thị Điềm cung tiến xà nóc lớn.
Có trường hợp như cụ La Văn… cùng vợ là Trần Thị Ngõa cung tiến một xà nóc và một cây cột. Hay vợ chồng một gia đình ở Yên Duyên, Thượng Phúc không rõ có quan hệ gì với làng, cũng cúng một cây cột.
Trong cuốn “Hữu Bằng, làng xưa chuyện cũ” tôi đã ghi chép đầy đủ những dòng chữ thiêng liêng, quý giá đó của tổ tiên.
Nay bà con lo lắng về việc trùng tu chùa là dấu hiệu đáng mừng, chứng tỏ tình yêu quê hương, ý thức trách nhiệm về việc chung đang được nâng cao.
GS.KTS Hoàng Đạo Kính, chuyên gia hàng đầu về trùng tu di tích nói rằng, thách thức của công tác trùng tu là yêu cầu “bảo vệ tuyệt đối tính độc bản, nguyên gốc”.
Năm 2019, đình làng Trần Đăng, xã Hoa Sơn, Ứng Hòa được trùng tu, KTS Lý Trực Dũng quyết định không hạ giải, nên đã giữ được nhiều nhất có thể. Ví dụ như cột cái với đường kính 50-60 cm, đỉnh và chân cột bị mục ruỗng, nhiều người nghĩ rằng nên bỏ đi nhưng các KTS quyết tâm giữ lại, thậm chí sẵn sàng bỏ thêm tiền túi để trùng tu. “Đôi khi việc xê dịch từng centimet cũng ảnh hưởng tới số mệnh di sản” - đọc đến câu này ta phải dừng lại để suy nghĩ cho thấm.
Do đó, trong trường hợp chùa Hữu Bằng, chúng ta phải đề nghị Ban quản lý dự án, bên đối tác trùng tu là giữ lại tất cả những dòng chữ trên cột, không thay mới để mất đi những chữ đó, nếu cột đã hư hỏng nặng phải thay thì cũng ghép phần có chữ của cột cũ vào cột mới. Tương tự như vậy là cố gắng giữ lại những mảng đục chạm nguyên gốc của chùa.
Tôi đã trao đổi với lãnh đạo xã, họ cũng đồng tình và hứa sẽ làm việc với đối tác về các yêu cầu đó. Vì thế tôi viết lên đây để ai quan tâm cũng yên lòng và tiếp tục quan tâm đến sự kiện đặc biệt này.
Tuy nhiên, vấn đề là ngay từ khâu khảo sát, điều tra phải thật cụ thể, khoa học, trên cơ sở đó mới có giải pháp thi công phù hợp. Nếu trong yêu cầu, giải pháp đề ra không có việc giữ lại các dòng chữ thì sau này có giám sát thi công cũng không kịp nữa.
Có KTS nói trùng tu là “Can thiệp vào những tế bào lịch sử, dấu vết mong manh của thời gian” nên nó phải là công việc của các “thầy thuốc” giải phẫu, cứu chữa, hết sức thận trọng và tinh thần trách nhiệm thật cao.
Nguồn: Facebook tác giả
Thật là thú vị!
Trả lờiXóa