1. Hôm qua ngồi Hội đồng nghiên cứu khoa học, một sinh viên làm nghiên cứu liên quan đến ông Phan Khôi, một nhà tri thức thời đầu thế kỉ 20. Phan Khôi, sinh viên dịch qua chữ Hán là 潘魁. Trông có vẻ hợp lý, nhưng lại chẳng đúng một chút nào.
Vì tên chữ Hán của ông Phan Khôi là 潘瓌, chữ 瓌 là dị thể tự của chữ 瑰, âm “khôi”, nghĩa là “quý báu, lạ lùng”. Ông Khôi đã cẩn thận dùng chữ dị thể để tránh chữ “鬼” quỷ nằm trong tên.
Dịch tên các danh nhân thời trước, tốt nhất là nên tra cứu cẩn thận, vì các cụ đều có tên chữ Hán cả, các chữ được chọn cũng là có dụng ý, chứ không phải tuỳ tiện.
2. Ông Trần Trọng Kim, tên ông từng bị chuyển ngữ thành 陈重金 khi sách của ông được dịch sang tiếng Trung Quốc. Rồi thì nhiều người tin vào điều đó mà dẫn lại. Thực ra dịch giả Trung Quốc đã nhầm. Một vài học giả VN đã đấu tranh để “đòi” lại tên cho ông. Theo con dấu tên mà Trần Trọng Kim sử dụng, tên chữ Hán của ông là 陈仲金.
3. Mấy người đó còn được coi là dễ, tên vẫn là đặt theo Hán Việt. Chứ gặp phải người gốc Hoa Kiều, tên đặt theo âm phương ngữ Hán mới thực là khó. Hồ Dzếnh chẳng hạn, Lương Bích Hữu chẳng hạn. Hoặc là người dân tộc, tên đọc theo cách đọc chữ Hán của dân tộc họ thì sự khó khăn tăng lên nhiều lần.
4. Tên nôm thì sao? Dịch sang tiếng Hán cũng rất cần cân nhắc hàm nghĩa, chứ không phải cứ xuôi âm là được. Đương triều có một vị quan, hàm thứ trưởng, họ Trần, đệm Quốc, tên Tỏ. Chữ “tỏ” này trong từ “sáng tỏ”. Tên dịch sang chữ Hán thành “国祖” Hán Việt: Quốc Tổ. “Quốc tổ” là một từ có nghĩa trong tiếng Việt, khiến cho việc tên là Quốc Tổ nghe rất không ổn. Cứ như ý tôi, dịch âm thành Quốc Tộ 国祚 (tộ = phúc khí) thì hơn.
5. Dịch cái tên thôi, mà nước rất sâu, nom phẳng lặng mà lật thuyền trong chớp mắt.
Nguồn: facebook tác giả
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét