Trong lịch sử, việc thay đổi địa danh nhiều khi không có quy luật nào cả, lắm lúc tên mới chẳng liên quan đến cái tên cũ, thậm chí trái ngược với tiêu chí, nguyện vọng đặt tên làng xã của người xưa. Ví dụ một số làng sau đây, nếu không đọc được văn bản lưu trữ trong hòm bộ của các làng xã thì sẽ không biết chuyện gì đã xảy ra, và chúng ta vẫn cứ khư khư xem cái tên (địa danh) là một phần của lịch sử.
Làng Thanh Phước (清福) thời Lê Sơ có tên là có tên là Hồng Phúc (洪福). Đến thời Tây Sơn được đổi tên thành Hồng Ân (洪恩), có thể do tị húy chữ phúc 福 mà địa danh phải đổi, và vì thế mà chữ Phúc cũng bị đọc thành âm Phước bắt đầu từ gian này. Thời Nhà Nguyễn lấy lại tên cũ 洪福, nhưng chữ Phúc đã được người dân giữ theo thói quen cũ mà đọc ra Hồng Phước. Sang thời Tự Đức, lại mắc chữ Hồng mà phải đổi tên lần nữa thành ra Thanh Phước.
Làng Văn Xá 文舍 vốn trước tên Võ Xá 武舍, thoạt nghe thì có vẻ liên quan. Văn lại chẳng liên quan đến võ ư? Trong văn bản đổi tên làng, các bô lão cho rằng "làng ta vốn trong tên có chữ Võ, ngày nay hiển đạt nhiều nên mang chữ Văn cũng xứng đáng", vậy là đổi từ Võ Xá thành Văn Xá, đó là lịch sử của sự đổi tên làng. Tuy nhiên, lịch sử đặt tên làng lại là một câu chuyện khác. Ngày xưa, người đứng ra lập làng lấy họ của mình kèm thêm chữ xá 舍 với nghĩa là nơi ở, như Võ Xá, Hồ Xá, Lê Xá, Nguyễn Xá, Chử Xá... và làng Võ Xá của chính vị khai canh làng họ Võ. Cho nên cái tên mới là làng Văn Xá thực chất không hề liên quan đến tên Võ Xá cũ, thậm chí nó còn phủi sạch công lao vô cùng to lớn của tiền nhân.
Nam An và Tân An là 2 làng chài ven biển vùng đầm Con Nghê Sơn Chà của xứ Quảng Nam xưa, nơi đây có một nền văn hóa mang đậm dấu ấn của cư dân biển. Khoảng năm Tự Đức thứ 20 có lệ ban húy một số chữ, trong đó chữ an 安 không được dùng để đặt tên người và địa danh, riêng địa danh nếu đã có thì vẫn cho giữ lại. Tuy nhiên, đa số các làng xã vùng Nam Trung bộ trong tên có chữ An đều thay đổi, những nơi giữ nguyên thì đọc âm thành Yên như Phú Yên, Phước Yên, Hưng Yên...
Làng Nam An đổi thành Nam Thọ, đến thời VNCH lại sáp nhập với làng Mân Quan thành Thọ Quang (không hiểu vì sao từ Quan thành Quang mà chẳng thấy ai ý kiến gì). Làng Tân An đổi thành Tân Thái, rồi sau sáp nhập với làng Cổ Mân mà thành Mân Thái. Làng quê lên phố, xã đã thành phường mà tên không đổi, nay là 2 phường Thọ Quang và Mân Thái. Sau đợt sáp nhập này không biết lấy tên chi đây.
Dân "Xứ Cãi" của các bạn tui trong nớ không biết răng chơ dân "Các Mệ" nhà tui xôn xao ghê lắm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét