Ý nghĩa tên gọi "Bồng Sơn"

Bồng Sơn là tên của một phường thuộc thị xã Hoài Nhơn (tỉnh Bình Định). Nơi có đường quốc lộ 1A và đường sắt Bắc Nam đi qua. Bồng Sơn là một địa danh khá nổi tiếng nhưng ý nghĩa của nó là gì thì không phải ai cũng rõ.

Tra trong các thư tịch chữ Hán, chúng ta sẽ thấy tên gọi Bồng Sơn được ghi bằng hai chữ 蓬山. Trong đó, “sơn” là núi. “Bồng Sơn” có thể hiểu là “núi Bồng”, “non Bồng”.

Nhưng núi Bồng là núi nào? Đây chính là núi Bồng Lai, một địa danh trong truyền thuyết, nơi có tiên ở. Cho nên người ta thường nói “Bồng Lai tiên cảnh”, nghĩa là “cõi tiên ở núi Bồng Lai”.

Trong văn học cổ điển, “Bồng Lai”, “Bồng sơn”, “Bồng đảo” hay “núi Bồng”, “non Bồng” là một điển cố, được dùng để chỉ cõi tiên, về sau chỉ cảnh đẹp như cõi tiên. Chẳng hạn, trong Lục Vân Tiên của cụ Đồ Chiểu có câu: Người hay mà gặp cảnh hay/ Khác nào tiên tử chơi rày Bồng Lai. 

Đặt tên là “Bồng Sơn”, có lẽ người xưa đã gửi vào đây ước vọng về một vùng đất trù phú, tươi đẹp như tiên cảnh. Gửi theo mơ ước, khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp là một trong những giá trị nhân văn trong việc đặt tên đất, tên làng của người Việt xưa nay.